Лукаш Голембіовський

Матеріал з Вікіпедії — вільної енциклопедії.
Перейти до навігації Перейти до пошуку
Лукаш Голембіовський
пол. Łukasz Gołębiowski
LukaszGolebiowski.jpg
Народився 13 жовтня 1773(1773-10-13)
Погост-Загородський[be-x-old]
Помер 7 січня 1849(1849-01-07) (75 років)
Казімерувка
Ґміна Тишовце
Громадянство
(підданство)
Flag of Russia.svg Російська імперія
Flaga Rzeczypospolitej Obojga Narodow ogolna.svg Річ Посполита
Національність поляк
Діяльність етнограф, історик, бібліотекар, перекладач, мемуарист
Галузь історія
Володіє мовами польська
Членство Варшавське товариство друзів наук[d]

Лукаш Голембіовський (пол. Łukasz Gołębiowski; 13 жовтня 1773, Погост-Загородський[be-x-old] (нині — Берестейська область, Білорусь) — 7 січня 1849, Казімерувка, Ґміна Тишовце[1]) — один з перших польських етнографів, учасник повстання під проводом Костюшка, історик, бібліотекар, перекладач, мемуарист, член Варшавського товариства друзів наук[pl].

Біографія[ред. | ред. код]

Народився в Погост-Загородському[be-x-old], що неподалік від Пінська. Батько — Йосип Голембіовський, земний орендар, мати — Барбара. Навчався в школі піарів у Дубровиці. Завдяки дружбі з Алоїзом Фелінським у 1791 році Лукаш був прийнятий на посаду клерка в комісара казначейства Т. Чацького. У 1792 році він переїхав зі своїм роботодавцем до Щекоцин, де збиралися бібліотечні фонди. Під час повстання Костюшка, як офіцер 2-го полку піхоти, брав активну участь, зокрема, у битві під Щекоцинами[pl]. У 1803 році одружився на Жозефі Палуска (пом. 1844)[2]. З 1818 був активним членом Товариства друзів наук[pl] (з 1823 був секретар товариства), а через п'ять років — після переїзду до Варшави — організації Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych. У 1825 році йому було доручено завдання організувати каталог колекції Товариства. Крім того, в цей період він працював у Комітеті релігії та народної освіти. Два роки по тому (1827) став професором літератури в недавно відкритому педагогічному інституті.

Наукова діяльність[ред. | ред. код]

Основні роботи[ред. | ред. код]

  • Przedmowa do rejestru Biblioteki Poryckiej, powst. 1814, (згідно з Польським біографічним словником)
  • «O dziejopisach polskich, ich duchu, zaletach i wadach», Pamiętnikarz Umiejętności, Sztuk i Nauk 1825; wyd. osobne: brak miejsca wydania 1825; wyd. następne: Warszawa 1826; fragmenty przedr. M. H. Serejski w: Historycy o historii…, Warszawa 1963
  • «Opisanie historyczno-statystyczne miasta Warszawy», Nowy kalendarzyk polityczny na r. 1826, Warszawa 1826; wyd. 2 poprawione i rozszerzone Warszawa 1827
  • Wiadomości z historii polskiej dla pensji i szkół płci żeńskiej zastosowane, Warszawa 1827; wyd. 2 rozszerzone Warszawa 1830
  • Lud polski, jego zwyczaje i zabobony, Warszawa 1830 online; wyd. następne: t. 1-2, Lwów 1884
  • Ubiory w Polsce od najdawniejszych czasów aż do chwil obecnych, sposobem dykcjonarza ułożone i opisane, drukiem A. Gałęzowskiego i Komp., Warszawa 1830, online; wyd. następne: Kraków 1861
  • Domy i dwory, przy tym opisanie apteczki, kuchni, stołów, uczt, biesiad, trunków i pijatyki; łóżek, pościeli, ogrodów, powozów i koni; błaznów, karłów, wszelkich zwyczajów dworskich i różnych obyczajowych szczegółów, Warszawa 1830; wyd. następne: Lwów 1884
  • Spis rzeczy zawartych w 4 tomach opisujących zwyczaje i obyczaje Polaków, Warszawa 1830
  • Gry i zabawy różnych stanów w kraju całym lub w niektórych tylko prowincjach, Warszawa 1831
  • Gabinet medalów polskich oraz tych, które się dziejów polskich tyczą, począwszy od najdawniejszych, aż do końca panowania Jana III (1513—1696), t. 1-2, Poznań 1841; t. 3: Gabinet medalów polskich oraz tych, które się dziejów polskich tyczą, począwszy od wstąpienia na tron Augusta II, aż do zgonu syna jego Augusta III (1697—1763), Poznań 1841; t. 4: Gabinet medalów polskich oraz tych, które się dziejów polskich tyczą z czasów panowania Stanisława Augusta, wyd. E. Raczyński, Wrocław 1843; rękopis: t. 1-3, Ossolineum, sygn. 9841/I, (autorstwo t. 3 sporne; Estreicher i Finkel przypisują je J. Albertrandiemu); przekł. francuski t. 1-2: Le Médaillier de Pologne ou Collection… traduit du polonais par MM, t. 1-2, Berlin 1845
  • «O marynarce polskiej», Przegląd Naukowy 1843; wyd. osobne: Warszawa 1843
  • Dzieje Polski za Władysława Jagiełły i Władysława III, t. 1-3, Warszawa 1846—1848, (t. 3: Dzieje Polski za panowania Jagiellonów)
  • Dzieje wojskowości polskiej (niewydane)
  • «Pamiętnik», wyd. S. Gołębiowski: Pamiętnik o życiu Łukasza Gołębiowskiego wydany przez jego syna, Warszawa 1852
  • «O ceramice krajowej», Biblioteka Warszawska 1877, t. 3 i odb.

Багато з робіт дослідника було опубліковано в журналах: Przyjaciel Ludu (1843), Rocznik Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1825, t. 17-18), Rozrywki dla Dzieci (1824), Zbieracz Literatury i Polityki (tu: «O historykach polskich w ogóle», 1838, t. 3).

Переклади[ред. | ред. код]

  • J. J. Barthélemy: Karita i Polidor, Warszawa 1804
  • J. J. Barthélemy: Podróże młodego Anacharsysa do Grecji, t. 1-7, Wilno 1819—1826
  • A. Ferguson: Dzieje schyłku i upadku Rzeczypospolitej Rzymskiej, niewydane; informacja: Estreicher II (1874) 57.
  • E. Gibbon: Dzieje Cesarstwa Rzymskiego, niewydane; informacja: Estreicher II (1874) 57.
  • O wychowaniu, przekł. z francuskiego, rękopis: Biblioteka Narodowa (Archiwum Wilanowskie, sygn. 148)
  • Krótki zbiór dziejów Grecji. Z francuskiego przełożony przez…, niewydany, autograf: Ossolineum, sygn. 5364/III.

Листи[ред. | ред. код]

  • Korespondencja z J. Zawadzkim z roku 1819 i 1824, wyd. T. Turkowski w: Materiały do dziejów literatury i oświaty na Litwie i Rusi, t. 2, Wilno 1937, s. 65-69, 244.
  • Do F. Siarczyńskiego z roku 1821, rękopis: Ossolineum, sygn. 507/2 II.
  • List z Puław z 25 marca 1823, autograf: Ossolineum, sygn. 921/3 II.
  • Do M. Wiszniewskiego 3 listy z lat 1841—1843, Kronika Rodzinna 1886
  • Do W. Oleszczyńskiego, wyd. A. Kraushar: Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk, t. 7, Warszawa 1905
  • Do L. Kropińskiego z 18 kwietnia 1842, wyd. J. Cybertowicz, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Poznańskiego, nr 45, Biblioteka 1963, zeszyt 3
  • Listy w korespondencji F. Skarbka z lat 1828—1874, rękopis: Ossolineum, sygn. 5539/III.
  • Od F. Zabłockiego, Pamiętnik Literacki, rocznik 25 (1928), s. 610.
  • Od A. Felińskiego 4 list z lat: 1809, 1811, 1819 i bez daty; rękopis: Ossolineum, sygn. 2097/I k. 65v.-67; list z roku 1809 wyd. T. Wierzbowski w: Materiały do dziejów piśmiennictwa polskiego, t. 2, Warszawa 1904
  • Od A. Czarnockiego 15 listów z lat 1815—1822, rękopis: Archiwum Główne Akt Dawnych (Archiwum TPN, sygn. 86)
  • Od A. Czarnockiego 10 listów z lat 1818—1820, Pamiętnik Umiejętności Moralnych i Literatury 1830, t. 4, s. 211—231; przedr. w: A. Czarnocki O Słowiańszczyźnie przed chrześcijaństwem, Kraków 1835
  • Od A. Czarnockiego z 4 października 1823, rękopis: Gosudarstwiennyj Arch. w Moskwie (rozriad XII, d. 277, k. 60-61), fotokopia w Bibliotece Jagiellońskiej
  • Od K. Brodzińskiego z 7 lipca 1828, rękopis: Ossolineum, sygn. 6424/II.
  • Od K. Brodzińskiego 4 listy z roku 1833 i 1835; od L. Kropińskiego z roku 1842; od K. Tanskiej-Hoffmanowej, wyd. S. Gołębiowski: Pamiętnik o życiu Ł. Gołębiowskiego, Warszawa 1852.

Рукописи знаходяться в державних архівах Варшави (Збірники Коротиського, XI 99).

Примітки[ред. | ред. код]

  1. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III, str. 921. nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880-1914.  (пол.)
  2. T. 4: Oświecenie. Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy. 1966. с. 478.  (пол.)

Література[ред. | ред. код]

  • Encyklopedia PWN (пол.)
  • Popularna Encyklopedia Powszechna, Wyd. Fogra (пол.)
  • T. 4: Oświecenie. Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy. 1966. с. 478-480.  (пол.)